آن زمان که برخی از سایت‌ها فضایی را مجانا در اختیار کاربران خود برای یادداشت برداری قرار دادند فکر چیزی به نام وبلاگستان و وبلاگ را نمی‌کردند اما همین کار جرقه‌ی ایجاد وبلاگ و دنیای وبلاگ شد.

زماني وبلاگ نويسي يك كار غيرحرفه اي و يك سرگرمي در محيط اينترنت به حساب می‌آمد اما اين مربوط به زماني است كه وبلاگ نويسي در ايران هنوز جدي گرفته نشده بود. اينك وبلاگ هاي فارسي بخش اعظم فضاي اينترنت فارسي را اشغال كرده‌اند و بيشترين محتواي توليدي در اين محيط نه مربوط به دانشگاه ‌ها و نه سازمان ‌هاي دولتي و يا بخش خصوصي و شركت‌‌ها بلكه مربوط به وبلاگ‌‌نويساني است كه بدون دريافت كمترين حق الزحمه‌اي صدها گيگابايت اطلاعات و محتوا توليد و بر روي اينترنت منتشر می‌کنند. 

امروزه نمی‌توان وبلاگ و نقش آن را در جامعه اینترنت و جامعه جهانی نادیده گرفت چون وبلاگ نشان دهنده یک فرد است و یک تفکر و نادیده گرفتن این تفکرات و افراد کار ساده‌ای نیست. هر فردي در درون افكار و انديشه‌هاي خود دنبال مسائلي است كه براي رسيدن به آنها بسيار تلاش می‌کند و همچنین تلاش بیشتری برای انتقال افکار خود به دیگران می‌کند و گاهی هم برای محک زدن افکار خود تلاش می‌کند و وبلاگ نقش موثری در این امر دارد.

اينترنت به عنوان يك رسانه، محتواهاي زيادي را توليد می‌کند. وبلاگ به عنوان زيرمجموعه اينترنت، خود تبديل به رسانه شده است. رسانه اي كه از سوي مراكز مطالعاتي و تحقيقاتي جدي گرفته نمي‌شود و هيچ استاندارد پژوهشي و متدلوژي علمي براي تحقيق در در این محیط تدوين نشده است، اين كه استادان علوم ارتباطات، خود به سمت وبلاگ نويسي روي آورده اند، مهم‌ترين نيرو براي پژوهش در فضاي مجازي است. بايد ذهن عموم مردم و جامعه علمي كشور را متوجه استفاده هاي علمي و پژوهشي اين عرصه كنيم.

با توجه به اینکه مطالب وبلاگ توسط خود کاربران اینترنت و یا همان مصرف کننده‌های اینترنت به صورت حرفه‌ای و تخصصی تولید می‌شود جایگاه مناسبی در دنیای مجازی یافته است. وبلاگ نويسان به صورت حرفه ای و تخصصي می نویسند و فضای این دنیای مجازی بيشتر، دست کساني است که در حوزه مسائل فرهنگي، هنري سياسي يا اجتماعي، حرفي براي گفتن دارند.

نکته قابل توجه این است که در وبلاگ اطلاعات توسط خود کابران اینترنت تولید می‌شود و این دلیلی بر رغبت بیشتر کاربران اینترنت به خواندن و مراجعه کردن به وبلاگ می‌شود وقتی در وبلاگ یک حلقه دوستانه و یک حلقه نوشتاری منسجم تولید می‌شود بیشتر می‌تواند به خواننده کمک کند و بیشتر اطلاعات ناب و دست اول را تحویل خواننده‌گان خود بدهد.

شاید اين سوال همه خوانندگان و کاربران اینترنت باشد كه وبلاگ‌ها تا چه حد از درجه اعتبار و وثوق علمي برخوردارند. اين سوالي جدی است كه در مورد همه رسانه هاي اينترنتي و حتی غیر اینترنتی مطرح است و برخي با استدلال هاي فراوان می‌کوشند كه منابع اينترنتي فاقد اعتبار و استناد نشان دهند و به كلي تمام اطلاعات آن را زیر سوال ببرند و غیر قابل اهمیت قلمداد کنند. اما عده اي نيز بر این باورند كه اینترنت و وبلاگ همیشه غیر قابل قبول و غیر معتبر نیستند و این بستگی به وبلاگ و نحوه نوشتن و نویسنده آن دارد.

اگر مطالب وبلاگ با ذكر ماخذ و منبع علمي و مورد وثوق جامعه نوشته شده باشد قابل اتكا بوده و می‌توان آن را معتبر خواند و البته هويت نويسنده وبلاگ نيز تأثير زيادي در استناد محتواي وبلاگ دارد مثلا" وقتي يك استاد شناخته شده دانشگاه در وبلاگ تخصصي‌اش مطالبي در حيطه دانش و تخصصش مي نويسد يا مثلا" يك پزشك جراح يا دندانپزشك با ذكر هويت واقعي اش و حتي درج آدرس، ايميل، تلفن و شماره نظام پزشكي اش مطالبي در وبلاگش مي نويسد بايد به گفته هاي او اعتماد كرد. در واقع این مصداق بارز زكات علم يعني نشر آن است و بايد به اين گونه افراد با ديده تحسين نگريست كه تجربيات و دانش خود را به رايگان در اختيار همگان قرار مي دهند.

با اين حال اعتبار منبع همچنان يكي از مشكلات فضاي وبلاگ نويسي است كه اين مشكل بيشتر ناشي از ويژگي رسانه اي اينترنتي است و به دليل حجم بالاي تعداد وبلاگ ها و انبوه مطالب توليد شده درآنهاست.

د

ر خیلی از موارد بحث معتبر و غیر معتبر بودن نیست چون قرار بر این است که وبلاگ نماینده یک تفکر باشد و از درون افکار خود حرف بزند و خوانند با خواندن آن تفکر و استدلال خودش تصمیم می‌گیرد که آن را قبول کند یا رد کند بحث اعتبار و وثوق زمانی بوجود می‌آید که قرار باشد وبلاگ یک وبلاگ خبری باشد و اخباری را منتشر کند. اما اگر بخواهد از فکر یا تفکرش حرف بزند از استدلال منطقش بگوید جای صدق و کذب نیست جای قبول و رد است.

وبلاگ‌ها به دليل اینکه در آنها فضاي بحث و گفتگو وجود دارد و افراد از اين بحث و گفتگوها جنبه سود گرايانه را دنبال نمي كنند نمونه بارز نظريه كنش ارتباطي هستند. به خاطر همین محتوای عظیم تولید شده در وبلاگستان است که می‌توان گفت بهترین زمینه برای کارهای تحقیق و پژوهشی در تمام مسائل علی الخصوص مسائل اجتمای و فرهنگی همین وبلاگ‌ها هستند.

وبلاگ‌ها نماینده مردمی هستند که فکر می‌کند و حرفی برای گفتن دارند و چون وبلاگ هزینه‌ای در بر ندارد بهترین جا و مکان برای بیرون ریختن فکر و اندیشه است. وبلاگ ‌ها دنیای آزاد اندیشه‌ها هستند دنیای که هر کس می‌تواند اندیشه خود را در آن منتشر کند تنها روزنامه یا نشریه الکترونیکیی هستند که نویسنده‌ آن همه‌کاره‌اش است خودش سردبیر است خودش نویسنده است.

نبايد وبلاگ را به عنوان يك تهديد ديد، وبلاگ يك فرصت براي جامعه شفاهي ايران است تا آرام آرام به سمت فرهنگ مكتوب حركت كنيم. وبلاگ يعني تمرين نوشتن و نشر اطلاعات و دانش با كمترين امكانات و بيشترين بهره وري.

ده ها دانشجو رساله هاي پايان نامه كارشناسي ارشدو دكتراي خود را بررسي وبلاگ ها قرار داده اند. حتي مطالعه وبلاگ هاي فارسي موضوع تز دكتراي چند دانشجوي ايراني و غيرايراني دانشگاه هاي فرانسه، انگلستان، آمريكا و آلمان است.

كاربردهاي وبلاگ نويسي نيز امروزه بسيار متنوع و فراوان شده است از كاربرد آموزشي وبلاگ براي استادان دانشگاه و دانشجويان گرفته تا بهره گيري از وبلاگ براي ايجاد شبكه هاي اجتماعي مجازي براي انتشار افكار و ديدگاه ها. در اين ميان وبلاگ هاي علمي و آموزشي جايگاه ويژه اي براي خود ايجاد كرده اند و هزاران وبلاگ علمي، آموزشي و پژوهشي هر روزه ميليون ها كاربر اينترنت را تغذيه اطلاعاتي مي كنند در گزارش تحليلي و مستند امروز به جنبه هاي كاربردي و علمي و آموزشي و پژوهشي وبلاگ ها در ايران پرداخته ايم.

نویسنده: مهدی بهرامی

تاریخ:1388/6/22